หน้าหลัก > ข่าว > ข่าวกิจกรรม > เรื่องราวประวัติศาสตร์ราชสำนักฝ่ายใน มรดกวัฒนธรรมสวนสุนันทา ณ พิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทธานภดล เรื่องราวเกี่ยวกับประวิติศาสตร์ความเป็นมาของสวนสุนันทาในอดีต
เรื่องราวประวัติศาสตร์ราชสำนักฝ่ายใน มรดกวัฒนธรรมสวนสุนันทา ณ พิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทธานภดล เรื่องราวเกี่ยวกับประวิติศาสตร์ความเป็นมาของสวนสุนันทาในอดีต

ผู้ดูแลเว็บ สำนักศิลปวัฒนธรรม
2021-02-11 16:07:28

เรื่องราวประวัติศาสตร์ราชสำนักฝ่ายใน มรดกวัฒนธรรมสวนสุนันทา ณ พิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทธานภดล

เรื่องราวเกี่ยวกับประวิติศาสตร์ความเป็นมาของสวนสุนันทาในอดีต





▶️ตอนที่ 1 สายสวลีภิรมย์ ธ ทรงเป็นร่มฉัตรแก้ว

          สวนสุนันทา เป็นเขตพระราชฐานในพระราชวังดุสิต ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชกระแสควบคุมการตกแต่งด้วยพระองค์เอง แต่ยังมิทันได้เริ่มก่อสร้างก็เสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 2453 เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเถลิงถวัลยราชสมบัติแล้ว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ดำเนินการต่อจนแล้วเสร็จ ในระยะแรกเจ้านายฝ่ายในยังคงประทับในเขตตำหนักเดิม

กระทั่งเมื่อพระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดาได้ทูลขอพระบรมราชานุญาตเสด็จเข้ามาประทับในสวนสุนันทา ด้วยเหตุที่ว่าทรงประชวรด้วยโรคปัสสาวะหวาน (เบาหวาน) และการพักผ่อนที่โปรดที่สุด คือ การปลูกต้นไม้ แต่ในขณะนั้นประทับอยู่วังลดาวัลย์ กับสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงลพบุรีราเมศร์ ไม่มีพื้นที่มากพอให้ทรงปลูกต้นไม้ได้สมพระทัย จึงเสด็จมาประทับ ณ สวนสุนันทาแห่งนี้ และมีพิธีขึ้นตำหนักใหม่เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2462

พระบรมวงศ์ฝ่ายในและเจ้าจอมในรัชกาลที่ 5 ที่มีความประสงค์จะเข้ามาอยู่ จึงได้ตามเสด็จพระวิมาดาเธอฯ มาในคราวเดียวกัน ในช่วงเวลานี้เองที่สวนสุนันทากลับมีชีวิตขึ้น กลายเป็นราชสำนักขนาดใหญ่ตลอดสมัยรัชกาลที่ 6-7 โดยมีตำหนักของพระวิมาดาเธอฯ เสมือนเป็นตำหนักประธานศูนย์รวมเจ้านายฝ่ายใน

ตำหนักพระวิมาดาฯ จึงเต็มไปด้วยเหล่าข้าหลวงที่ถูกส่งเข้าวังเพื่อฝึกฝนอบรมให้มีวิชาความรู้รอบด้าน ทั้งกิริยามารยาท งานศิลป์ งานดอกไม้ และงานครัว เปรียบเสมือนโรงเรียนฝึกฝนอบรมวิชาอันควรแก่กุลสตรีที่เต็มไปด้วยลูกหลานของผู้มีตระกูล จัดเป็นชุมชนหนึ่งที่มีลักษณะพิเศษ ถือได้ว่าเป็นแหล่งศึกษาขั้นสูงของสตรีไทย


▶️ตอนที่ 2 สายสวลีภิรมย์ ธ รื่นรมย์กระยาหาร

          พระวิมาดาเธอฯ ได้รับการยอมรับว่าเป็นเอกในทางการครัว ด้วยทรงเคยเป็นผู้กำกับห้องเครื่องหลวงตลอดสมัยรัชกาลที่ 5 แม้สมัยมาประทับในสวนสุนันทาจะไม่ได้เป็นผู้กำกับดูแลห้องเครื่องแล้ว แต่ตำหนักของยังคงเป็นศูนย์กลางอาหารชาววังที่สำคัญ ดังเห็นได้จากการมีห้องเครื่องขนาดใหญ่ และเครื่องถ้วยสำหรับจัดเลี้ยงจำนวนมากภายในอุโมงค์ใต้เนินดิน ตลอดจนมีผู้มาขอประทานจัดเลี้ยงบ่อยครั้ง

อาหารสำนักพระวิมาดาเธอฯ มีลักษณะสำคัญอยู่ที่การคัดสรรวัตถุดิบชั้นเลิศ ซึ่งต้องใส่ใจการปรุงในทุกขั้นตอนเพื่อให้ได้รสชาติที่ดีเยี่ยม มีการคิดค้นดัดแปลงอาหารรูปแบบใหม่อยู่เสมอ ตลอดจนการสร้างสรรค์อาหารให้เกิดความสวยงาม แต่เป็นที่น่าเสียดายที่ตำรับอาหารชาววังเหล่านี้ ส่วนมากไม่ได้ถูกบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร เนื่องจากการถ่ายทอดงานอาหารชาววังในอดีตมักเป็นการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น

สวนสุนันทา ถือเป็นศูนย์กลางอาหารชาววังที่สำคัญ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการอาหารไทย ที่เป็นงานศิลป์ทั้งในแง่ของอาหารปากและอาหารตา โดยเริ่มขึ้นจากในราชสำนัก ต่อมาจึงกระจายสู่สามัญชน และผสมกลมกลืนเป็นอาหารไทยไปในที่สุด


▶️ตอนที่ 3 สายสวลีภิรมย์ ธ ศรมศิลป์วิจิตร

          งานฝีมือประดิษฐ์ เป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของสตรีชาววังที่สามารถรังสรรค์ได้สวยงามแปลกตา โดยเฉพาะตำหนักพระวิมาดาเธอฯ ที่มีการส่งเสริมคุณข้าหลวงด้านงานศิลป์อย่างจริงจัง ดังปรากฏหลักฐานการเขียนภาพสีน้ำดอกไม้เป็นจำนวนมาก ซึ่งเกิดจากความสนพระทัยในการปลูกต้นไม้ของพระวิมาดาเธอฯ เมื่อทอดพระเนตรเห็นต้นไม้ใดออกดอกสวยงาม ก็จะทรงตัดประทานให้คุณข้าหลวงเขียนภาพเก็บไว้เสมอ

.

ภาพสีน้ำของคุณข้าหลวง ใช้เทคนิคการถ่ายทอดความงามในลักษณะเหมือนจริง ซึ่งเกิดจากความอุตสาหะที่ฝึกฝนจนเขียนภาพได้อย่างสวยงาม บางภาพปรากฏการระบุชื่อพันธุ์ไม้ด้วยลายมือที่สวยงามทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ มีการระบุวัน เดือน ปี และชื่อของผู้เขียนภาพด้วย นับเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์พันธุ์ไม้ชิ้นสำคัญของไทย

.

นอกจากการเขียนภาพแล้ว ข้าหลวงทุกคนยังได้รับการฝึกหัดงานฝีมือประดิษฐ์อีกหลากหลายแขนง เช่น การร้อยมาลัย การจัดดอกไม้ การเย็บปักถักร้อย การตัดเย็บเสื้อผ้า งานประดิษฐ์ของชำร่วย ตลอดจนการทำเครื่องหอมไทย ด้วยเป็นสิ่งที่เจ้านายโปรดใช้เป็นประจำทุกวัน และทรงทำแจกจ่ายผู้มาขอประทานออกไปช่วยงานเสมอ


▶️ตอนที่ 4 สายสวลีภิรมย์ ธ สราญสมสดชื่นคืนสุนัน

          ตำหนักพระวิมาดาเธอฯ เปรียบเสมือนหนึ่งโรงเรียนฝึกฝนวิชากุลสตรี หากแต่ไม่ใช่สตรีทุกคนที่จะมีโอกาสเข้ามาอยู่ ส่วนมากมักเป็นพระญาติหรือลูกหลานของผู้มีตระกูล โดยจะได้รับการอบรมกิริยามารยาท และเรียนรู้วิชาการต่าง ๆ ซึ่งจะเป็นเครื่องยืนยันว่าหากสตรีใดที่ผ่านเข้ามาอยู่ในสวนสุนันทาแล้ว ย่อมมีสถานภาพสูงกว่างสตรีทั่วไป

แม้กาลเวลาจะผ่านมายาวนานนับร้อยปี สวนสุนันทา ยังคงทำหน้าที่เป็นแหล่งเรียนรู้คู่สังคมไทย ประดุจดังพิพิธภัณฑ์ที่เก็บรวบรวมสิ่งต่างๆ สั่งสมจากรุ่นสู่รุ่น ซึ่งมิใช่เพียงโบราณวัตถุ หากแต่ยังหมายรวมถึงมรดกภูมิปัญญา วิถีชีวิตอันทรงคุณค่า ที่แสดงให้เห็นถึงปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมของผู้คนในอดีต เสมือนชิ้นส่วนประวัติศาสตร์ที่คอยเชื่อมต่อเรื่องราวต่าง ๆ เข้าไว้ด้วยกัน

ปัจจุบัน ตำหนักพระวิมาดาเธอฯ ได้รับการอนุรักษ์ให้อยู่ในสภาพเดิม โดยการนำบรรยากาศแห่งอดีตหวนกลับคืนมาอีกครั้งหนึ่ง ผ่านการจำลองเหตุการณ์จากบทบันทึกของคุณข้าหลวง และศิลปวัตถุอันเกี่ยวเนื่องชิ้นสำคัญ ที่ยังคงบอกเล่าเรื่องราวความรุ่งโรจน์ของสวนสุนันทาได้เป็นอย่างดี

นักศึกษาสามารถลงทะเบียนเข้าร่วม โครงการสร้างการรับรู้ความเป็นสวนสุนันทาให้กับนักศึกษาตาม Link หรือสแกน QR CODE ด้านล่าง

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSegDyZfrKnnGe5Bn9YXeUCnxZeJ4KSGqGsXibQI2lOIa9bgKA/viewform